Ես Արուսն եմ, 11 տարեկան։ Այս վերջերս ավարտել եմ Լուիս Քերոլի «Ալիսը հայլու աշխարհում» գիրքը։ Շատ հետաքրքիր, արկածային և երևակայական գիրք է։ Այն ստացել էի Ամանորին հայրիկիս կողմից: Ունեմ նաև «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» գիրքը բայց դեռ չեմ կարդացել։ Այժմ կարդում եմ Վախթանգ Անանյանի « Հովազաձորի գերիները » գիրքը, որը նվեր եմ ստացել գրքի տոնին Գաղտնի գրքասեր խաղալուց։ Այսքանը գրքիս մասին, իսկ ես գնամ նոր գրքեր գտնեմ որպեսզի կարդամ։

Կոտորակների բաժանում մաս/1
Կոտորակների բաժանումը մաս/2
Կոտորակների բաժանում մաս/3

Կոտորակների բազմապատկում մաս/1
Կոտորակների բազմապատկում մաս/2
Կոտորակների բազմապատկումը մաս/3

Նույն հայտարարով և տարբեր հայտարարով կոտորակների գումարումը և հանումը/մաս 2

Առաջադրանքներ
Չորս թվաբանական գործողություններ կոտորակների միջև

Приведите пример материнской любви и поддержки, которую вам оказала ваша мать. Чему она вас научила? Почему мамин совет оказался самым важным? Случай, когда мама помогла вам стать сильнее. (8-10 предложений)

Моя мама очень трудолюбивая, добрая и заботливая. Она отдала мне всё, что у неё было в сердце. Она всегда готова помочь мне в любой ситуации. Когда мне бывает трудно, она поддерживает меня добрым словом и советом. Однажды я сильно переживал из-за неудачи, но мама сказала, что ошибки делают нас сильнее. Благодаря её словам я нашёл в себе силы продолжать. Она научила меня быть терпеливым и верить в себя. Я очень благодарен своей маме за её любовь и поддержку.

2. Вставьте, где нужно, пропущенные буквы.

Наступила ранняя весна. 2. Весенее солнышко согрело землю. 3. Зимнее
белое одеяло растаяло, и земля надела своё весеннее платье. 4. Из-под снега
выглянул подснежник. 5. Перелётне птицы прилетели из тёплых стран. Мальчики повесили на деревья скворечники. Девочка подарила маме подарок.

3. К данным словам подберите соответствующие прилагательные.

• Какой? – теплый день, яркий свет, собственный дом, длиний стих;
• Какая? – белая бумага, пушистая кисть, прямая дорога, искриная любовь;
• Какое? – електическое поле, высокое дерево, заветное желание;
• Какие? – горачие хлебцы, древние иероглифы, воображаемые мечты.

4. Подберите антонимы к данным словам.
Дружный – враждебный , бледный – красочный , уставший – бодрый , кривой – прямой , зажечь – потушить , поздно – рано , весело – грустно , лучше – хуже , отнести – принести , подняться – упасть .

Պատմում է Հովհաննես Թումանյանի աղջիկը՝ Նվարդ Թումանյանը.

Հայրիկը երեխաների անունները դնում էր հատուկ խնամքով: Հիշում եմ, նորածին աղջկա Սեդա անունը գտնելու համար պատմական գրքեր էր նայում, և կարծեմ 19-րդ դարի իշխանուհու անուն է: Լևոն Շանթին այդ անունը շատ դուր եկավ և նա էլ այդ անունով իր «Հին աստվածների» հերոսուհուն կնքեց:

Մեր անուններից երեքը Րաֆֆու «Սամվելից» է առնված` Մուշեղ,Աշխեն, Նվարդ: Արեգի անունը դրել է Ղազարոս Աղայանը. հայրիկն Աղայանին գրել էր, թե մի երեխա էլ ավելացավ, և ստացել պատասխան. թե աղջիկ է, անունը դիր Արեգնազան, թե տղա է` Արեգ:
Մյուս տղաների անունները` Արտավազդ և Համլիկ, հայրիկն իր դրամաներից է վերցրել:
***
Հայրիկը շատ հոգատար էր տասը երեխաներից ամեն մեկի հանդեպ: Երբ մեկը հիվանդանում էր` մոտենում էր գրկում, գուրգուրում, տաքությունն իմանում, հետո հարցնում. «Սիրուն ջան, ի՞նչ ես ուզում որ բերեմ…»: Երբ ասում էինք` ոչինչ, բացականչում էր. «Պա´հ, էդ ինչ դժվար բան ուզեցիր. ես ոչինչը ո՞րտեղից գտնեմ…»:
Գնում էր և վերադարձին հետը բերում էր նարինջ, Գանձակի խաղող կամ խնձոր: Սովորաբար դա ձմեռն էր լինում, երբ հիվանդանում էինք անգինայով: Իսկ առհասարակ, քիչ էինք հիվանդանում:
***
Մարդու զարգացման գործում ընթերցանությանը, ինքնակրթությանը, զրույցին, անձնական շփումներին ավելի մեծ տեղ էր տալիս, քան դպրոցին: Հաճախ էր ասում. «Մեր տունը ձեզ համալսարան»: Եվ իրոք, մեր տունը մի համալսարան էր հայրիկի ճոխ գրադարանով, նշանավոր հյուրերով, իմաստուն զրույցներով, ժամանակի իրականության հետ ունեցած լայն շփումներով: Շատ էր ուզում, որ երեխաները դառնան նուրբ և ազնիվ ճաշակի տեր մարդիկ:
Ասում էր.-Ամենից շատ ինձ մարդու անճաշակ լինելն է բարկացնում: Ամենագլխավորը կյանքում` ճաշակն է: Ճաշակը կյանքի բույրն է:
***
Հսկող աչք էր, սիրող ձեռք և գթառատ սիրտ:
***

Ղազարոս Աղայանը և Պերճ Պռոշյանը գժտված էին և տարիներով իրարից խռով: Հայրիկը շատ էր ուզում նրանց հաշտեցնել: Մի կիրակի օր, առավոտը, Պռոշյանը հյուր է գալիս Թումանյանին, և այդ օրը, ինչպես միշտ, Աղայանը ճաշին պետք է լիներ Թումանյանի մոտ: Թումանյանը Պռոշյանին զբաղեցնում է մինչև ճաշի ժամը, ու Ղ.Աղայանը գալիս է: Ճաշում են միասին և այդ օրը երեքով միասին նկարվում են, հաշտությունը հավերժացնում այդ լուսանկարով:

* * * * * *

Վրաց պոետներն ու գրողները առանձին ակնածանքով էին վերաբերվում հայրիկին: Երբ նրա հետ անցնում էինք Դվարցովայա փողոցով, վրացիները հեռվից տեսնելով նրան, մոտենում էին, կանգնում, ողջունում. “Привет Арарату!”: Իսկ երբ մեր տան մոտովն էին անցնում, գիշեր լիներ թե ցերեկ, հայրիկին դուրս էին կանչում պատշգամբ, ողջունում էին, մի ջերմ խոսք ասում` անցնում կամ ուղղակի բարձրանում էին տուն, իրեն մոտ:

* * * * * *

Մրգի սիրահար էր, ամեն տեսակի միրգ էր գնում, շատ էր սիրում խնձոր և ընկույզ: Մի օր ընկույզ էր առել` ամբողջ մի պարկ. բերին տուն, քանի կոտրեցինք` փուչ դուրս եկավ: Հարցրինք, թե` հայրիկ, ինչու՞ չէիր փորձում, հետո առնում, թե` մի հինգը կոտրեցի, բոլորը փուչ դուրս եկան, ասի ուրեմն մնացածը լավը կլինի. ծախողն էլ մի խեղճ մարդ էր, ուզում էր ծախի, շուտ տուն գնա, ասում էր երեխեքս սոված են. մեղքս եկավ` վերցրի:

***
Բնավորությամբ պարզ էր, լավատես ու ժպտուն, ամեն ինչ հեշտացնող, հեշտ ու թեթև տանող, բայց իր վիշտն ու ցավը տանում էր վարագուրած, անտրտունջ: Նույնիսկ մտերիմ մարդիկ չգիտեին նրա հոգսերն ու տառապանքները: Եվ իր անձնական, ընտանեկան և գրական կյանքի բոլոր դժվարություններն ու նեղությունները տարել, հաղթահարել է մեն-մենակ:
Շատ էր տպավորվող, զգայուն. մի փոքրիկ լավ վերաբերմունք բավական էր, որ ջերմանար, ուրախանար և ընդհակառակը` վատ վերաբերմունքից` նեղանար, փակվեր, հեռանար:

• Հուշերից դո՛ւրս գրիր ուղղագրական բառեր, որոնց գրությունը կարծում ես քեզ համար բարդ է, գրելիս կսխալվեիր։

Ես այդպիսի բառ չունեմ։

• Հուշերից դո՛ւրս գրիր 5 գոյական (ո՞վ, ովքե՞ր, ի՞նչ, ինչե՞ր), 5 ածական (ինչպիսի՞), 5 բայ(ի՞նչ անել, ի՞նչ է անում, ի՞նչ է լինում, ի՞նչ արեց․․․)։

Գոյական – հայրիկ, երեխաներ, անուն, գրադարան, միրգ։

Ածական – պատմական, նշանավոր, ճոխ, նուրբ, ազնիվ։

Բայ – դնում էր, նայում էր, գրում էր, գալիս է, սիրում էր։

1․Արամը մայրիկին նվիրեց սպիտակ ու  դեղին կակաչներից կազմված  ծաղկեփունջ։  Քանի՞ սպիտակ կակաչ  կար ծաղկեփնջում, եթե հայտնի է, որ դեղին կակաչները սպիտակներից 2 անգամ շատ էին, իսկ  բոլոր կակաչները միասին 33 հատ էին։

33 : 3 = 11
11 x 2 = 22
33 – 22 = 11

2․Ծաղկեփնջում դեղին վարդերի քանակը 4 անգամ շատ էր սպիտակ վարդերի քանակից։ Քանի՞ դեղին վարդ կար ծաղկեփնջում, եթե ծաղկեփնջում վարդերի ընդհանուր քանակը 25 էր։

4 + 1 = 5
25 : 5 = 5
5 x 4 = 20

3․Աննան ու իր  փոքրիկ  քույրիկը  որոշեցին տատիկին    միասին  ծաղիկ   նվիրել։  Նրանք միասին  ունեին  3000  դրամ։   Որքա՞ն   գումար    ուներ  Աննան,  եթե    նա    քույրիկից  5  անգամ շատ գումար ուներ։

5 + 1 = 6
3000 : 6 = 500
500 x 5 = 2500

4․Աշոտն ու եղբայրը    որոշեցին իրենց քույրիկին   միասին  ծաղիկ   նվիրել։  Նրանք միասին  ունեին  2400  դրամ։   Որքա՞ն   գումար    ուներ  Աշոտը,  եթե    նա    եղբորից  400 դրամ ավելի շատ գումար ուներ։

2400 – 400 = 2000
2000 : 2 = 1000
1000 + 400 = 1400

5․Զամբյուղում կար 10 կարմիր,   8  սպիտակ և 6 դեղին վարդ։ Առանց նայելու ամենաքիչը քանի՞ վարդ պետք է հանել զամբյուղից, որպեսզի համոզված լինենք, որ հանել ենք գոնե 1 կարմիր վարդ։

8 + 6 = 14
14 + 1 = 15

6․Զամբյուղում կար 6 կարմիր,   5  սպիտակ և 11 վարդագույն գերբերա։ Առանց նայելու ամենաքիչը քանի՞ գերբերա պետք է հանել զամբյուղից, որպեսզի համոզված լինենք, որ վերցրել ենք երեք տարբեր գույնի գերբերա։

6 + 5 = 11
11 + 1 = 2

7․ Զամբյուղում  կար 10  կարմի, 12 դեղին և 6 սպիտակ մեխակ։ Առանց նայելու ամենաքիչը քանի՞ մեխակ  պետք է վերցնել զամբյուղից, որպեսզի համոզված լինենք, որ վերցրել ենք 2 տարբեր գույնի մեխակ։

8․ Մարգագետնում 1800 ծաղիկների  2/9  մասը  կակաչներ էին։ Քանի՞ կակաչ  կար մարգագետենում։

9․Նարեկն ու իր պապիկը  այգում միասին տնկեցին ծառեր։ Նրանք միասին քանի՞  ծառ տնկեցին, եթե նրանց  տնկած  ծառերի  քանակը կրկնապատկենք, արդյունքը  փոքրացնեք 5-ով, ապա կստանաք 3-ի հնգապատիկը։

3 x 5 = 15
15 + 5 = 20
20 : 2 = 10

10․Պարտեզում եղած նարգիզների քանակի կրկնապատիկից, եթե հանենք ամենափոքր երկնիշ թվի եռապատիկը, ապա կստանանք 10։ Քանի՞ նարգիզ կար պարտեզում։

1. Ո՞ր շարքում են բառերն այբբենական կարգով դասավորված, ընտրի՛ր ճիշտ պատասխանը: 1 միավոր

աղավնի, դեղձանիկ, ճնճղուկ, կաչաղակ

ագռավ, ադամանդ, ազնվամորի, ականջօղ

ալյուր, անկյուն, ազատություն, ամառ

2․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հնչյուններն ու տառերը քանակով  հավասար են իրար․ 1 միավոր 

բարև, տերև, անկյուն

սեղան, սավան, սրբիչ

սեր, հանգիստ, խորանարդ

3․ Քանի՞ տառ ու քանի՞ հնչյուն ունի անորակ բառը․ 1 միավոր

6 տառ, 6 հնչյուն

6 տառ, 7 հնչյուն

5 տառ, 7 հնչյուն

4․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում բ․ 1 միավոր

նուր-, ճամ-որդ, դար-աս

սր-ել, եր-ներանգ, եր-եք

աղ-անոց, եղ-այր, եր-եմն

5 Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում գ․ 1 միավոր

թար-մանիչ, անկար-, մար-

հա-ուստ, եր-արան, զոր-

սայթա-ել, օ-տակար, օ-նություն

6․ Ո՞ր բառն է սխալ գրված․ 1 միավոր

Գյումրեցի

քաղաքացի

իջևանցի

7. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի սկզբում է գրվում ո տառը: 1 միավոր

…րոր, …ծել, …դաչու

…սկոր, …հմակ, …րոնել

…րրան, …րհնել, …ղջույն

…տանավոր, …րդյակ, …թյակ

8․ Ո՞ր բառն է ածանցավոր․ 1 միավոր

կարմիր

արկղ

դժբախտ

9․  Հետևյալ բառերը՝ արձակուրդ, գնորդ, արկածախնդիր, թղթադրամ, բաժանիր բաղադրիչների։ 1 միավոր

Արձակուրդ = արձակել + ուրդ (ածանցավոր)
Գնորդ = գին + որդ (ածանցավոր)
Արկածախնդիր = արկած + ա + խնդիր (բարդ բառ)
Թղթադրամ = թուղթ + ա + դրամ (բարդ բառ)

10․ Ո՞ր բառերն են սխալ գրված, դուրս գրիր՝  խաբել, խաբեբա, շաբաթ, համբերել, ճամբա,  մարգարիտ, պարգև, արգա,  թարգմանություն, մարգարե,  արդար, դրդել, զվարդ, արդյոք, որդի,  կարդալ, երդում, արդնանալ, արդյունք։ 1 միավոր

Արդնանալ – արթնանալ
Ճամբա – ճամփա
Արգա – արքա
Զվարդ – զվարթ

Ես հավաքել եմ ՝ 10/10

Մթնոլորտի տաքացումը: Երկիր մոլորակի լույսի և ջերմության հիմ­նական աղբյուրն Արեգակն է: Արեգակից ստացվող ջերմության շնորհիվ՝ սկզբից տաքանում է երկրագնդի մակերևույթը, և ապա՝ այդ ջերմությունը հաղորդվում է մթնոլորտին: Արեգակի ճառագայթներն ազատ անցնում են օդի միջով, և այն գրեթե չեն տաքացնում: Պատճառն այն է, որ օդն ապակու նման թափանցիկ է: Ե­թե տանը կամ դասարանում շոշափեք պատուհանից ներս ընկած ճառա­գայթների տակ գտնվող առարկաները` նստարանը, աթոռը, սեղանը, պա­յուսակը և այլն, ապա կզգաք, որ դրանք տաք են: Սակայն պատուհանի ա­պակին, որով անցնում են ճառագայթները, նույն պահին սառն է:

Երկրի մակերևույթից ինչքան բարձրանում ենք դեպի վեր, այնքան օ­դի ջերմաստիճանը նվազում է: Հայտնի է, որ ներքնոլորտի ստորին շերտե­րում յուրաքանչյուր 1 կմ բարձրանալիս օդի ջերմաստիճանը նվազում է միջինը 5-6 °C-ով: Օրինակ՝ եթե ծովի մակարդակին օդի ջերմաստիճանը +24 ⁰C է, ապա ծովափին գտնվող 2 կմ բարձրությամբ լեռան գագաթին նույն պահին կլինի +14 ⁰C (24 ⁰C — 2 ■ 5 ⁰C = 14 ⁰C):

Օդի ջերմաստիճանի չափումը: Օդերևութաբանական կայանում օդի ջերմաստիճանը չափում են ստվերում՝ ջերմաչափով, որը տեղադրված է փայտից պատրաստված հատուկ տնակում: Տնակը տեղադրում են գետնից 2 մ բարձրության վրա, որպեսզի Երկրի մակերևույթին գտնվող առարկաների ջերմությունը չազդի ջերմաչափի ցուցմունքի վրա:
Օդի ջերմաստիճանը չափում են օրական 8 անգամ՝ 3 ժամը մեկ:
Օդի օրական միջին ջերմաստիճանը հաշ­վում են հետևյալ կերպ: Ենթադրենք՝ օրվա ըն­թացքում կատարված 8 չափումից ստացվել են հետևյալ արդյունքները՝ 0⁰, -2⁰, -4⁰, +1⁰, +4⁰, +10⁰, +5⁰, +2⁰C: Այս չափումներից առանձին-առանձին հաշվում ենք դրական ջերմաս­տիճանների գումարը՝ +22 ⁰C, և բացասական ջերմաստիճանների գումարը՝ -6 ⁰C, այնուհետև (22 — 6) տարբերությունը բաժանում չափումների թվին՝ 8-ի՝ (22 — 6) : 8 = +2⁰C: Այսպիսով՝ այդ օրն օդի միջին ջերմաստիճանը +2 ⁰C է:
Նույն ձևով հաշվում են ամսական և տարեկան միջին ջերմաստիճան­ները:
Օրվա ընթացքում օդի ամենացածր ջերմաստիճանն անամպ օրերին դիտվում է վաղ առավոտյան՝ արևածագից առաջ, իսկ ամենաբարձրը՝ կե­սօրից 2-3 ժամ հետո:
Մայրամուտից հետո Երկրի մակերևույթը, ամբողջ գիշեր ջերմություն չստանալով, սառում է: Արևածագից սկսած՝ օդը նորից տաքանում է, և ժամը 14-15-ին դիտվում է օդի ամենաբարձր ջերմաստիճանը: Պատճառն այն է, որ սկզբից տաքանում է Երկրի մակերևույթը, ինչից հետո նոր միայն՝ ջերմությունն աստիճանաբար հա­ղորդվում է մթնոլորտին, որը 2-3 ժամ ուշացու­մով է տաքանում:
Ջերմության բաշխումը Երկրի վրա: Երկ­րագնդի վրա Արեգակից ստացվող ջերմութ­յունը բաշխվում է խիստ անհավասարաչափ: Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ աշխարհագրական տարբեր լայնություն­ներում Արեգակի ճառագայթները տարբեր անկ­յան տակ են ընկնում Երկրի մակերևույթի վրա:
Երկրագնդի ցածր լայնություններում, մաս­նավորապես՝ հասարակածի վրա, ճառագայթներն ընկնում են հիմնակա­նում ուղղահայաց, և այդ պատճառով այս լայնություններն ավելի շատ ջերմություն են ստանում:
Դեպի բարձր լայնություններն Արեգակի ճառագայթների կազմած անկյունը  Երկրի մակերևույթի հետ աստիճանաբար փոքրանում է, իսկ բևեռներում գրեթե շոշափում է: Ուստի այս լայնություններն Արեգակից ա­վելի քիչ ջերմություն են ստանում, և ցուրտ է լինում:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ օդն անմիջապես չի տաքանում Արեգակի ճառագայթներից:
   Ըստ տեքստի՝ Արեգակի ճառագայթներն ազատ անցնում են օդի միջով և գրեթե չեն տաքացնում այն, որովհետև օդը ապակու նման թափանցիկ է։ Սկզբում տաքանում է Երկրի մակերևույթը, հետո այդ ջերմությունը հաղորդվում է մթնոլորտին։
2. Ներքնոլորտում ըստ բարձրության ինչպե՞ս է փոխվում օդի ջեր­մաստիճանը:
   Որքան բարձրանում ենք դեպի վեր, այնքան օդի ջերմաստիճանը նվազում է։ Ներքնոլորտի ստորին շերտերում յուրաքանչյուր 1 կմ բարձրանալիս ջերմաստիճանը միջինը նվազում է 5–6°C-ով։
3. Ինչո՞ւ երկրագնդի տարբեր լայնություններ տարբեր քանակությամբ ջերմություն են ստանում Արեգակից:
   Որովհետև աշխարհագրական տարբեր լայնություններում Արեգակի ճառագայթները Երկրի մակերևույթի վրա ընկնում են տարբեր անկյան տակ։ Հասարակածի վրա դրանք ընկնում են գրեթե ուղղահայաց և ավելի շատ ջերմություն են տալիս, իսկ դեպի բևեռներ ճառագայթների անկյունը փոքրանում է, ուստի այնտեղ ավելի քիչ ջերմություն է ստացվում։
4. Երևանում օդի ջերմաստիճանը +25⁰C է: Հաշվեք, թե նույն պահին օդի ջերմաստիճանը որքա՞ն կլինի Արագածի գագաթին, եթե վերջինս Երևանից բարձր է մոտ 3 կմ:
   Արագածի ջերմաստիճանն է ՝ +10⁰C։